حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2205

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

ميدانست و از قوّت او در انديشه بود . پس از آن تيرداد با پسر ديودوت ، يعنى پادشاه جديد باختر ، داخل مذاكره شده او را از اتحاد با سلكوس كالّى نيكوس منصرف و به طرف خود جلب كرد . اين اقدام مهمّى بود و پس از اين بهره‌مندى ، تيرداد با كالّى نيكوس مصاف داده شكستى فاحش به او وارد آورد . پسيدونيوس گويد ، كه تيرداد نه تنها سلكوس كالّى نيكوس را شكست داد ، بل او را اسير كرد ، ولى اين روايت با نوشته‌هاى ژوستن موافقت ندارد . اما در باب مردم سكائى موسوم به آسپاسياك اطّلاعات ما تقريبا هيچ است . پولى بيوس گويد ( كتاب 10 ، بند 47 ) كه اين مردم بين اكسوس و تاناايس « 1 » سكنى داشتند اكسوس جيحون است ، مقصود از تاناايس هم در اين‌جا سيحون است ، زيرا مورّخين اسكندر ، چنانچه كرارا در كتاب سوّم بمناسبت قشون كشى او بشمال و شرق ذكر كرده‌ايم ، اسم اين رود را تاناايس نوشته‌اند . چون در اين باب توضيحاتى در جاى خود داده‌ايم ( صفحهء 1702 اين تأليف و بعد ) تكرار را زايد دانسته ميگذريم ( هرودوت چنان كه در جاى خود گفته شده اين رود را آراكس « 2 » و بعض نويسندگان قرون بعد آن را ياكسارت « 3 » ناميده‌اند . آرّيان گويد ( كتاب 3 ، فصل 10 ، بند 4 ) ، كه آريستوبول نوشته ، اهل محلّ آن را اركسانت « 4 » نامند . ظنّ قوى اين است ، كه پارسيهاى قديم اين رود را وخشرت يا چيزى نزديك به آن ميناميدند ، چنان كه جيحون را وخش ميگفتند . م . ) . تأسيس دولت پارت به نظر بيدوام ميآمد ، ولى شكستى ، كه تيرداد به سلكوس كالّى نيكوس داد ، ترديد را رفع و آتيهء دولت پارت را تأمين كرد . فىالواقع ، اگر وسعت دولت سلوكى را در اين زمان و زيادى وسائل و بهترين اسلحه و ترتيبات سوق الجيشى و تعبية الجيشى مقدونيها را در نظر گرفته با پارت كوچك و كمى وسائل آن بسنجيم ، شايان حيرت است ، كه چگونه پارتيها با عدّه‌اى قليل بر فالانژهاى سلكوس برترى

--> ( 1 ) - Oxus , Tanais . ( 2 ) - Araxe . ( 3 ) - Iaxarte . ( 4 ) - Orxante .